De Burgerberadentool
Het onderzoek
De afgelopen jaren is er in gemeenten en provincies een groot aantal burgerberaden georganiseerd. Van deze ervaringen valt veel te leren voor toekomstige burgerberaden en andere vormen van participatie. In het project ‘Duurzame Burgerberaden’ zijn de kenmerkende onderdelen van burgerberaden onder de loep genomen.
In het project ontwikkelden onderzoekers samen met participatieprofessionals kennis. In leernetwerkbijeenkomsten deelden professionals hun vragen en dilemma’s en werden onderzoeksbevindingen gedeeld en getest. Er werden drie burgerberaden diepgaand onderzocht, onder andere door observaties van alle bijeenkomsten en enquêteonderzoek onder deelnemers. Ook werd wetenschappelijke literatuur geraadpleegd en werden interviews afgenomen met deelnemers en betrokken ambtenaren.
Om deze kennis toegankelijk te maken, is de Burgerberadentool ontwikkeld. Deze tool helpt participatieprofessionals, projectleiders en uitvoeringsbureaus om onderbouwde keuzes te maken bij het ontwerpen, uitvoeren en de follow up van een burgerberaad.
Het gebruik van de Burgerberadentool
Je gebruikt de Burgerberadentool als je bezig bent met de organisatie van een burgerberaad. Het is beschikbaar in twee vormen: een fysieke tool met onderlegger en kaarten, en een digitale versie via de webpagina van het Kennisknooppunt Participatie.
De fysieke variant ondersteunt het gesprek in groepsverband, terwijl de online omgeving verdieping biedt met uitlegvideo’s, onderliggende inzichten met bronnen en onderzoeksproducten. Beide vormen helpen om kennis op te doen, te reflecteren en weloverwogen keuzes te maken.
De fysieke variant is hieronder te downloaden of fysiek op te vragen, de online variant is te vinden op deze pagina.
Fases en thema's
De burgerberadentool is opgebouwd uit onderwerpen die samenhangen met onderscheidende kenmerken van een burgerberaad:
• Representatie en inclusie
• Diepgaande deliberatie
• Doorwerking
• Verbinding met de samenleving
• Overkoepelende onderwerpen
De onderwerpen zijn ingedeeld naar de fase van het burgerberaad: vooraf, tijdens en achteraf.
Ga direct aan de slag met een van de thema's
Inclusie en representatie
Hoe zorg je voor een afspiegeling van de samenleving en een inclusief proces?
Diepgaande deliberatie
Hoe geef je deelnemers toegang tot kennis en voorkom je beïnvloeding?
Doorwerking
Hoe borg je dat adviezen worden geïmplementeerd in beleid, programma's en andere concrete acties?
Verbinding met de samenleving
Hoe betrek je de bredere samenleving?
Overkoepelend
Welke overige thema's moet je rekening mee houden bij het organiseren van een burgerberaad?
Aan de slag met de Burgerberadentool?
.jpg)
Betrokkenen
Dit onderzoek is uitgevoerd door Marwa el Baraka, Christine Bleijenberg, Marianne van Bochove, Jikke Eikelboom, Hasse van der Veen, Juliet van Viersen (lectoraat Public Governance, De Haagse Hogeschool, penvoerder & coördinatie), Danique Bredenoort, Romi de Jong, Reint Jan Renes (lectoraat Psychologie voor een Duurzame Stad, Hogeschool van Amsterdam), Gertjan de Groot, Bob Knoester, en Rosa Koetsenruijter (lectoraat Coördinatie Grootstedelijke Vraagstukken, Hogeschool van Amsterdam), in samenwerking met participatieprofessionals uit 10 gemeenten, 2 provincies en de kennispartners Bureau Burgerberaad, Kennisknooppunt Participatie van het Ministerie van I&W en bureau EMMA. Het ontwerp van de tool en de video’s zijn uitgevoerd door EMMA. Het onderzoek is gefinancierd door Regieorgaan SIA als RAAK-publiek onderzoek.
Meer weten?
Neem contact op met projectleider Christine Bleijenberg (c.e.bleijenberg@hhs.nl).
Meer lezen over burgerberaden?
Bleijenberg, C., & Jacobs, K. (2025). Evaluatiekader Lokale Burgerberaden. Lokale Democratie.
Brenninkmeijer, A. (2021). Betrokken bij klimaat: Burgerfora aanbevolen. Ministerie van Economische Zaken.
Bureau Burgerberaad. (2024). Sleutelfactoren voor een succesvolle opvolging: Nationaal Burgerberaad Klimaat. Bureau Burgerberaad.
Moors, H., & Stans, J. (Eds.) (2025). Een geschenk voor de democratie? Perspectieven op de ontwikkeling van burgerberaden. Boom.
Vereniging van Nederlandse Gemeenten & Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. (2024). Handreiking Burgerberaden: VNG/BZK pilot burgerfora.