Een wegwijzer voor burgergericht werken binnen het Rijk
Als Rijksambtenaren maken we beleid voor en met de samenleving. Daarbij doen we steeds meer ervaring op met het werken vanuit burgerperspectief. Bijvoorbeeld via beleidsparticipatie, maatschappelijk initiatief, ervaringsdeskundigheid of signaalmanagement. Ondanks een groeiende behoefte is er nog maar weinig Rijksbreed overzicht van kennis over burgergericht werken. Factor B komt aan deze behoefte tegemoet door te bouwen aan een leer- en ontmoetingsplek voor Rijksambtenaren die (willen leren) werken vanuit burgerperspectief.
Een jong initiatief in ontwikkeling
Begin 2025 zijn we Factor B gestart als gezamenlijk initiatief van de Ministeries van BZK (Ambtelijk Vakmanschap) en IenW (Kennisknooppunt Participatie). Daarbij werken we nauw samen met collega’s van de Ministeries van AZ, KGG en SZW. Het afgelopen jaar hebben we met hen gebouwd aan een netwerk van ongeveer zestig Rijkscollega’s dat regelmatig samenkomt tijdens kennis- en intervisiebijeenkomsten. In 2026 bouwen we verder aan:
- Een levendig netwerk, dat regelmatig samenkomt voor uitwisseling en intervisie.
- Een online leer- en ontmoetingsplek ('wegwijzer'), die Rijksambtenaren koppelt aan (bestaande) initiatieven met specifieke expertise op het gebied van burgergericht werken.
- Een leer- en trainingsmodule burgerperspectief, als onderdeel van het (nog te ontwikkelen) basisopleidingsprogramma voor alle Rijksambtenaren.
.png)
De pizza van burgergericht werken: zoeken naar gedeelde taal
Het is lastig om grip te krijgen op containerbegrippen als ‘burgergericht werken’ en ‘burgerperspectief’. Tegelijkertijd merken we een grote behoefte aan een gedeelde taal. We hebben hiermee een start gemaakt door het creëren van een voorlopige wegwijzer, in de vorm van een pizza. De pizza bestaat uit vakgebieden, programma’s, projecten en netwerken ('pizzapunten') die binnen het Rijk werk maken van burgergericht werken. De vormgeving van de pizza is nog volop gaande, maar bevat al 'pizzapunten' op het gebied van:
- Invloed & Cocreatie: binnen het Rijk bestaan er verschillende projecten en afdelingen die zijn gespecialiseerd in beleidsparticipatie, maatschappelijk initiatief, citizen science en de ontwerpende aanpak. Deze collega’s weten hoe je burgers kunt betrekken bij de ontwikkeling van nieuw beleid of hoe je hen kan faciliteren wanneer zij zelf aan de slag gaan.
- Signalering & Responsiviteit: binnen het Rijk bestaan er verschillende afdelingen die zijn gespecialiseerd in signaalmanagement, aanpakken van hardheden en het bieden van erkenning en herstel. Deze collega’s ontvangen signalen vanuit de samenleving, pakken knelpunten aan en herstellen onevenredige en onbedoelde gevolgen van beleid.
- Gedrag & Ervaring: binnen het Rijk bestaan er verschillende projecten en afdelingen die zijn gespecialiseerd in gedragskennis, doenvermogen, ervaringskennis- en deskundigheid en ervaringsleren. Deze collega’s weten hoe je doenbaar beleid maakt dat aansluit bij de ervaringskennis van burgers.
- Toegankelijkheid & Dienstverlening: binnen het Rijk bestaan er verschillende projecten en afdelingen die zijn gespecialiseerd in gebruiksvriendelijkheid, burgerbrieven en publiekscommunicatie. Denk aan Gebruiker Centraal of het Communicatiekompas. Deze collega’s weten hoe je dienstverlening ontwikkelt die bereikbaar, toegankelijk en gebruiksvriendelijk is voor burgers.
Pizzapunt uitgelicht: signaalmanagement (SZW)
Dit nooit weer; dat was de conclusie die Rijksbreed werd getrokken uit de toeslagenaffaire. Met de oprichting van het team Signalering & Responsiviteit (Team S&R) wil SZW deze les benutten door beter en vroegtijdig oog te hebben voor signalen vanuit de praktijk. Denk daarbij aan mogelijke knelpunten in wet- en regelgeving, problemen in de uitvoering of ongewenste effecten van beleid.
Tijdens de derde Factor B-bijeenkomst (20 mei 2025) namen Ellen van Roon en Ellen Vloedbeld ons mee in hoe zij dit concreet vormgeven binnen SZW. Met verschillende (zelf ontwikkelde) producten en diensten helpen zij SZW’ers met het identificeren, wegen en agenderen van trends, ontwikkelingen en signalen die het SZW-werkveld raken. Het startpunt ligt daarbij altijd bij de indruk dat er iets speelt, dat belanghebbenden zich niet gezien of gehoord voelen. Ook helpen zij om signalen op een passende manier te interpreteren en op te volgen, onder andere door deze te koppelen aan de juiste personen/afdelingen.
‘Signaalmanagement’ is nog een relatief nieuw vakgebied met weinig beproefde hulpmiddelen. SZW pioniert en experimenteert daarbij met vernieuwende hulpmiddelen en methoden op het gebied van signalering. Daarin trekt het ministerie ook op met andere overheden, zoals de gemeente Rotterdam. Zij werken samen aan een gedeelde database, bedoeld om wederzijdse signalen op te halen en aan elkaar door te kunnen geven.
Tweede Factor B-bijeenkomst over signaalmanagement bij SZW
Bouw je mee aan Factor B?
Factor B is een jong netwerk van en voor Rijksambtenaren. Wil je meer horen en/of meedenken over de ambities van Factor B? Of gewoon op de hoogte blijven van de ontwikkelingen? Stuur dan een mailtje naar jornt.zuijlen@minbzk.nl en alan.tinkhof@minienw.nl. We gaan graag met je in gesprek!