Resultaten onderzoek naar Meertaligheid in burgerberaden: onderbouwde keuzes voor inclusieve participatie.
Uitgevoerd door: Haagse Hogeschool in samenwerking met de Gemeente Den Haag.
Samenvatting
In de huidige diverse samenleving staan participatieprofessionals voor de uitdaging hoe zij inclusieve burgerberaden kunnen organiseren waarin ook anderstalige deelnemers volwaardig meepraten. Het doel van dit onderzoek is om inzicht en handelingsperspectief te bieden voor de omgang met meertaligheid in lokale burgerberaden en vergelijkbare participatievormen. Centrale onderzoeksvraag is: welke ervaringen hebben professionals, deelnemers en ondersteuners met meertaligheid, en welke lessen zijn daaruit te trekken voor het organiseren van inclusieve processen?
Het onderzoek hanteerde een kwalitatieve aanpak met triangulatie van methoden. Er zijn vijf participatietrajecten (drie burgerberaden en twee stadsdeelpanels) in drie gemeenten bestudeerd, waarin meertaligheid speelde. De dataverzameling bestond uit deskresearch van gemeentelijk beleid (16 gemeenten), observaties van tien bijeenkomsten, 25 interviews met professionals, deelnemers, tolken en buddy’s, en groepsreflectiesessies met praktijkprofessionals. De data is thematisch geanalyseerd om patronen in ervaringen en werkwijzen zichtbaar te maken.
De resultaten laten zien dat gemeenten wel aandacht hebben voor inclusie, maar nauwelijks voor meertaligheid in beleid, terwijl dit in de praktijk cruciaal is. Professionals erkennen het belang, maar kampen met beperkte financiële en institutionele kaders. In de uitvoering wordt gebruikgemaakt van diverse middelen zoals tolken, buddy’s, vertalingen, Engels als gedeelde taal, codeswitchen en luistertaal. Elk middel kent voor- en nadelen: tolken zijn effectief bij plenaire onderdelen, buddy’s bieden persoonlijke steun, en Engels kan drempelverlagend maar ook uitsluitingsmechanismen creëren. Deelnemers waarderen de inzet om hen te betrekken, maar ervaren soms ongelijkheid door gebrekkige of onvolledige vertalingen of doordat taalgroepen gevormd worden. Spontaan schakelen tussen talen en empathische gespreksbegeleiding dragen vaak meer bij aan inclusie dan formele middelen alleen.
Het onderzoek concludeert dat meertaligheid geen obstakel maar een essentieel onderdeel van inclusieve participatie is. Bewuste, contextafhankelijke keuzes en het centraal stellen van deelnemerservaringen zijn nodig om burgerberaden representatief en gelijkwaardig te maken.
Het gehele rapport is hier (NL-versie) en hier (EN-versie) te lezen/te downloaden.