Resultaten onderzoek naar Van Ontwerp naar Praktijk: Opvattingen van inwoners over verschillende vormen van participatie
Uitgevoerd door: Tilburg University en INVIOR
Samenvatting
Dit onderzoek verkent het belang dat inwoners en lokale ambtsdragers (raadsleden, wethouders, burgemeesters) hechten aan burgerparticipatie: meepraten, meedoen en meebeslissen. De gegevens komen uit de Basismonitor Politieke Ambtsdragers 2024 (N=1.457) en een inwonersenquête (N=24.016).
Inwoners hechten meer belang aan participatie dan ambtsdragers. Meepraten en meedoen scoren bij inwoners ruim een 8, bij ambtsdragers een 7. Het grootste verschil zit bij meebeslissen: inwoners geven dit een 6,6, tegenover 3,9 (raadsleden), 2,9 (wethouders) en 2,2 (burgemeesters). Binnen de bevolking waarderen lageropgeleiden (7,7) en ouderen (7,0) meebeslissen hoger dan hogeropgeleiden (6,0) en jongeren (6,1). Geslacht en stedelijkheid maken weinig uit.
Tevredenheid met de mogelijkheden tot participatie verschilt beperkt. Hogeropgeleiden (5,6) en ouderen zijn iets tevredener dan lageropgeleiden (5,2) en jongeren, wat opvallend is gezien hun grotere belang. Verschillen naar geslacht en stedelijkheid ontbreken vrijwel. Tevredenheid hangt sterk samen met vertrouwen in gemeenteraad en college (correlaties 0,35–0,48).
Voor inwoners maakt weinig uit wie het intiatief neemt tot het participatie-traject, terwijl ambtsdragers liever processen zien vanuit inwoners of de raad dan vanuit het college. De manier van participeren weegt voor inwoners zwaarder: zij kiezen vaker voor brede vormen zoals referenda of combinaties van stemmen en deliberatie, en zelden voor uitsluitend een burgerberaad. Ambtsdragers zijn terughoudender met het kiezen voor vormen waarbij alle inwoners mee kunnen doen.
Inwoners vinden het essentieel dat de raad adviezen opvolgt; vrijblijvende trajecten worden minder vaak gekozen. Zij staan bovendien minder negatief tegenover bindende vormen dan ambtsdragers.
Ten slotte zijn onderwerpvoorkeuren bij inwoners minder uitgesproken dan bij ambtsdragers. Laatstgenoemden verkiezen relatief veilige thema’s (groenbeheer, verkeersveiligheid), terwijl inwoners alleen iets vaker verkeersveiligheid prefereren.
Het gehele rapport is hier te lezen/te downloaden.