Een issue-analyse wordt ingezet aan het begin van een participatieproces, nog vóórdat gesprekken met stakeholders plaatsvinden of keuzes worden gemaakt. Het doel is om vroegtijdig inzicht te krijgen in wat er speelt binnen – maar vooral ook – buiten jouw vraagstuk of project.

Een issue-analyse is vooral waardevol wanneer:

• Er sprake is van complexe of omstreden onderwerpen die zich buiten jouw beleidsonderwerp bevinden of dat je hierop geen zicht hebt.

• Eerdere trajecten zijn vastgelopen of weerstand hebben opgeleverd.

Met de uitkomsten kunnen beleidsmakers of procesbegeleiders betere keuzes maken over de inrichting van het participatieproces. Denk aan: met welke onderwerpen heb je rekening te houden, welke vragen stel je, wie nodig je daarvoor uit, welke gesprekstafels zijn nodig en welke communicatiekanalen gebruik je?

Kortom, een issue-analyse is een strategisch instrument dat helpt om het participatieproces effectiever, inclusiever en responsiever te maken door vanaf het begin inzicht te bieden in de relevante kwesties en verhoudingen.

Een issue-analyse verloopt in vier hoofdstappen: voorbereiding, uitvoering, selectie van maatregelen en terugkoppeling.

1. Voorbereiding

In deze stapbepaal je het doel en de scope van de analyse. Wat wil je precies in kaart brengen? Waar vermoed je dat je nog kennishiaten over omstandigheden en contexten hebt? Je stelt een plan van aanpak op en identificeert relevante bronnen zoals beleidsstukken, eerdere participatieverslagen en mediaberichten.

2. Uitvoering

Je analyseert deze achtergrondinformatie en toetst deze bij gesprekspartners die beter zijn ingevoerd in wat er nu speelt of in het verleden heeft gespeeld. Dit kan je doen in gesprekken met collega’s en met intermediaire stakeholders. Je brengt in kaart welke issues spelen, welke belangen er zijn, welke partijen betrokken zijn en welke gevoeligheden of kansen zich voordoen.

3. Selectie van maatregelen

Op basis van de bevindingen bepaal je hoe het participatieproces ingericht moet worden. Denk aan het kiezen van geschikte participatievormen (bijv. informatiebijeenkomsten, co-creatie, dialoogsessies), het opstellen van gespreksonderwerpen en het betrekken van specifieke doelgroepen. Hierbij is het belangrijk dat maatregelen aansluiten bij de aard van de issues en de betrokken actoren.

4. Terugkoppeling

Tot slot communiceer je de uitkomsten van de analyse terug aan de deelnemers van je participatietraject. Daarmee geef je er blijk van te weten wat mensen bezighoudt en wat er zich in het verleden heeft afgespeeld. Dat draagt bij aan transparantie, vergroot het vertrouwen en helpt om verwachtingen te managen.

Een goed uitgevoerde issue-analyse legt zo de basis voor een zorgvuldig, effectief en gedragen participatieproces.

Wanneer de basisstappen zijn verricht, heb je een eerste inzicht in de relevante belanghebbenden. Daarmee kun je verder nadenken over de belanghebbenden-strategie en de ambitie voor de participatie. In de belanghebbenden-strategie bepaal je wie je wanneer, waarbij en op welke wijze betrekt. Voor de vormgeving van je belanghebbenden-strategie zijn er een aantal mogelijke verdiepende stappen die je kunt nemen.

De eerste verdiepende stap is het bepalen van de grootte van het belang voor de belanghebbende en de impact van het project op dit belang. Om constructief in gesprek te gaan met belanghebbenden moet je begrijpen wat hun belang is bij het project. Op basis van de belangen van de belanghebbenden kun je nu per belanghebbende in kaart brengen hoe groot hun belang is bij een project en of zij in positieve of negatieve zin in hun belang worden geraakt door het project.
Verdiep je ook in de onderlinge relaties tussen belanghebbenden, aangezien dit helpt om zorgvuldig en respectvol om te gaan met belanghebbenden. 

De tweede verdiepende stap is het wegen van de invloed van belanghebbenden. Aangezien je waarschijnlijk niet met alle belanghebbenden even intensief kunt samenwerken, is het belangrijk om te bepalen op welke manier je belanghebbenden weegt en prioriteert. Zo krijg je inzicht in welke mate je iedere belanghebbende het beste kunt betrekken. Wegingsfactoren hierbij zijn de grootte van het belang voor de belanghebbende, de mate van invloed van de belanghebbende en de mate waarin je de steun van de belanghebbende nodig hebt. Prioriteren wil niet zeggen dat je bepaalde belanghebbenden tegemoet moet komen of dat andere belanghebbenden uit beeld verdwijnen. Prioriteren helpt bij het verdelen van je aandacht en het op een goede manier ontwerpen van het proces.

De derde verdiepende stap is het maken en uitvoeren van een belanghebbenden-strategie en het herhalen van de stakeholderanalyse. Op basis van de voorgaande stappen stel je een belanghebbenden-strategie vast die duidelijk maakt op welke onderwerpen je welke belanghebbenden met welke urgentie moet betrekken. Daarvoor moet je scherp hebben wat je met participatie wilt bereiken, hoeveel ruimte er is voor inbreng, wat je gaat vragen en wat de relatie met de planning van het project is (de participatie-ambitie). De uitkomsten hiervan combineer je met de stakeholderanalyse om zo te komen tot een participatieproces en -aanpak per belanghebbende. Dat verwerk je vervolgens in het participatie- of projectplan. Het is belangrijk om met belanghebbenden in gesprek te gaan over het voorgestelde participatieproces, hun belang en invloed. Zo versterk je de betrokkenheid en verantwoordelijkheid van de belanghebbende bij het project en kan de stakeholderanalyse gecontroleerd en eventueel aangepast worden.

Wat hebben we hier zelf over geschreven/mee gedaan

• Bekijk ook de pagina Stakeholderanalyse.

Wat hebben anderen hierover geschreven/mee gedaan

• Lees ter inspiratie het artikel 'Hoe issues en stakeholders tot meerwaarde leiden' van Rijkswaterstaat.

De informatie op deze pagina is gebaseerd op de onderstaande bronnen:

• Barends, S. (2025). Denk vanuit issues bij participatie. BOOM strategie en communicatie. Geraadpleegd op 27 oktober 2025.

• Medema, J., Van Zijst, H. (2024). Praktijkboek Strategisch Omgevingsmanagement. Boom uitgevers. (boek)

• Rijkswaterstaat. (2019). Hoe issues en stakeholders tot meerwaarde leiden. MER-Nieuws 92.