Participatieve-waarde evaluatie (PWE)

Waarvoor en wanneer gebruik je een Participatieve Waarde Evaluatie?

Een PWE is geschikt voor vraagstukken waarbij verschillende beleidsopties beschikbaar zijn en gevolgen van keuzes concreet gemaakt kunnen worden. PWE is als participatie-instrument vooral interessant als de afstand tussen bestuurder of beleidsmaker en de burger of belanghebbende groot is.

Wat maakt een PWE geschikt als participatie-instrument?

• Burgers en beleidsmakers krijgen meer inzicht in elkaars keuzes en drijfveren. Dat helpt om beleid beter af te stemmen op wat burgers belangrijk vinden.
• Vooraf vindt een ontwerpsessie plaats met betrokken partijen. Samen bepaal je het vraagstuk, het doel van de PWE en de keuzesituatie.
• Je kunt met een PWE veel mensen bereiken, met verschillende achtergronden. Iedereen doet individueel mee. Er hoeft geen overeenstemming te komen en er is geen discussie tussen deelnemers nodig.
• Omdat het om individuele reacties gaat, is het belangrijk om de resultaten goed te duiden. Dat kun je doen samen met de partijen die betrokken waren bij het ontwerp.
• De PWE is gebaseerd op de maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA). Die wetenschappelijke basis draagt bij aan de geloofwaardigheid en acceptatie van de uitkomsten.

Voorbeelden van geschikte vraagstukken

• Plannen die invloed hebben op de leefomgeving, zoals windmolens.
• Vraagstukken rond de verdeling van lusten en lasten.
• Strategische vraagstukken, waarbij het gaat om doelen en randvoorwaarden.
• Praktische onderwerpen, waarbij ervaringen van inwoners nodig zijn.
• Gevoelige thema’s: een PWE biedt een veilige manier voor burgers om hun mening te geven.
• Complexe vraagstukken, met meerdere perspectieven.
• Vraagstukken waarbij je wilt weten hoe mensen verschillende opties in samenhang beoordelen, zoals bij klimaatmaatregelen.

Wanneer is een PWE minder geschikt?

• Als er geen echte keuzes zijn. Denk aan zeer lokale of technische vraagstukken. (zoals: hoe lang moet de oprit zijn?)
• Als je een dialoog of brainstorm wilt organiseren. De PWE is een individuele online-methode, zonder gesprek tussen deelnemers. Wel kun je de resultaten gebruiken als input voor een gesprek.
• Als je vooral mensen wilt bereiken die liever fysiek meedoen. Dan kun je de PWE combineren met een offline methode.

Hoe werkt een Participatieve Waarde Evaluatie?

Een PWE doorloopt drie vaste stappen: het ontwerpen van de casus, het uitvoeren van de online raadpleging en het analyseren van de resultaten met een handelingsperspectief als einddoel.

Een PWE werkt als volgt:

1. Ontwerpen van de casus

De PWE begint met het opstellen van een casus rondom de beleidsopgave. Die casus bevat beleidsopties, keuzesituaties, argumenten en de voor- en nadelen van elke optie. Hiervoor ga je in gesprek met experts of organiseer je een ontwerpsessie met belanghebbende partijen. Samen breng je in kaart wat de achterliggende vragen en doelen zijn.

2. Uitvoeren van de raadpleging

Daarna start de online raadpleging. Tijdens het invullen van de PWE maken deelnemers keuzes. Bij elke keuze zien ze wat de voor- en nadelen zijn. Vervolgens geven ze aan wat zij de bestuurder zouden adviseren. Ze kunnen ook eigen voorstellen doen. Ten slotte lichten de deelnemers hun keuzes toe. Dit levert een scherp beeld op van hun voorkeuren en de overwegingen daarachter.

3. Analyseren en terugkoppelen

Na afloop analyseer je de resultaten, zowel kwantitatief als kwalitatief. Zo breng je voorkeuren, waarden en zorgen van deelnemers in kaart. Je stelt een handelingsperspectief op dat laat zien hoe je de inzichten kunt gebruiken. Dit doe je bijvoorbeeld in overleg met beleidsmakers, via integratiesessies met betrokken partijen en met deelnemers in een afsluitende offlinebijeenkomst. Zorg ook voor terugkoppeling aan de deelnemers.

Bronnen

De informatie op deze pagina is gebaseerd op de onderstaande bronnen:

• Kennisknooppunt Participatie. (2024). E-book Participatieve Waarde Evaluatie (PWE).

• NPBO. (z.d.) Wat is Participatieve Waarde Evaluatie?. Geraadpleegd op 20 oktober 2025.

• Populytics. (z.d.). Raadpleeg grote en diverse groepen met onze PWE-methode. Geraadpleegd op 20 oktober 2025.

• Populytics. (z.d.). Tegen het licht gehouden: de regeling voor medische rijgeschiktheid. Geraadpleegd op 20 oktober 2025.

• Populytics. (2022). Vijf redenen om een burgerforum te combineren met een Participatieve Waarde Evaluatie. Geraadpleegd op 20 oktober 2025.

• Populytics. (2023). Uitkomsten van de Lelylijnraadpleging.

• TU Delft. (z.d.). Participatieve Waarde Evaluatie. Geraadpleegd op 20 oktober 2025.

• TU Delft. (z.d.) PWE als participatie-instrument. Geraadpleegd op 20 oktober 2025.

• TU Delft. (z.d.) Klimaatraadpleging. Geraadpleegd op 20 oktober 2025.