Een stakeholderanalyse helpt je om na te gaan welke individuen, groepen en organisatie kunnen of willen participeren bij het vraagstuk, de beslissing of de dienst.
Let op: Bij alle participatievormen zijn er enkele voorwaarden die altijd belangrijk zijn. Bekijk de algemene voorwaarden voor participatiewerkvormen hier.
Met een stakeholderanalyse kun je identificeren wie belanghebbenden zijn bij een beleidsvraagstuk of -besluit, en wat hun belangen zijn. Dit doe je door te beschrijven wie de belanghebbenden zijn, wat hun belangen zijn en over welke invloed en middelen zij beschikken.
Een vroegtijdige stakeholderanalyse verkleint de kans dat je belanghebbenden over het hoofd ziet. Het is dan ook een belangrijke stap voor het ontwerp van een participatieproces.
Een stakeholderanalyse inventariseert wie betrokken (zouden) moeten zijn bij een participatietraject. Het helpt ook bij het vinden van een manier waarop je belanghebbenden kunt betrekken.
Het is aan te raden om de (eerste) stakeholderanalyse te laten plaatsvinden aan het begin van het project, idealiter vóór of tijdens het opstellen van een project- of participatieplan. Door de stakeholderanalyse te combineren met de participatieaanpak kun je komen tot een aanpak per belanghebbende. Vervolgens leg je dit vast in een participatieplan en eventueel een projectplan.
Loop de stakeholderanalyse periodiek na. Het is namelijk mogelijk dat de invloed, positie, onderlinge dynamiek of andere aspecten van de belanghebbenden veranderen tijdens het project. Ook kunnen er nieuwe belanghebbenden bij komen. Zulke veranderingen vragen om een nieuwe stakeholderanalyse.
Het is belangrijk om na te denken met wie je de stakeholderanalyse maakt. Het is aan te raden deze samen met je projectteam te maken. Daarnaast kun je collega’s uit gerelateerde projecten of vakgebieden betrekken. Je kunt ook een externe expert inschakelen. Samenwerken met mensen buiten je eigen team tijdens de stakeholderanalyse heeft als voordeel dat je verschillende perspectieven en kennis over de belanghebbenden binnenhaalt.
De stappen voor de uitvoering van een stakeholderanalyse zijn afhankelijk van het project, maar er zijn wel enkele globale basisstappen voor het opzetten van je stakeholderanalyse.
Er zijn verschillende manieren waarop je een stakeholderanalyse kan inrichten. Het is dan ook belangrijk om te onderzoeken wat werkt voor jouw project en hierbij de belangrijke elementen in gedachten te houden. Hieronder presenteren we de basisstappen voor het maken van een overzicht van je belanghebbenden.
Breng in kaart welke thema’s spelen die belanghebbenden raken. Noteer niet direct namen van mensen die je al kent of hebt gesproken, maar bepaal eerst welke onderwerpen binnen het project belangrijk zijn. Denk ook na over mogelijke problemen, kansen en zorgen van mensen rond het project. Een handige aanpak is het bedenken van mogelijke positieve en negatieve krantenkoppen of social media-berichten om zo de onderliggende thema’s zichtbaar te maken. Maak gebruik van aanwezige kennis binnen het team en raadpleeg bestaande stakeholderanalyses of andere bronnen.
Ga per thema na welke relevante belanghebbenden en belangen daarbij horen. Je kunt gebruikmaken van eigen kennis en kennis van collega’s (denk aan omgevings- of relatiemanagers of andere collega’s van projecten in het gebied). Ook kun je nuttige informatie over belanghebbenden verzamelen via media en internet. Het is sterk aan te raden om ook naar buiten te gaan voor het maken van een stakeholderanalyse, door het projectgebied in te gaan, door bijeenkomsten over het onderwerp bij te wonen en door met mensen te praten.
Kijk wiens belangen worden geraakt en wie zich bij dat thema betrokken voelen. Noteer per thema de belanghebbenden en hun belang. Als je de visie van een belanghebbende niet via openbare bronnen kunt achterhalen, werk dan niet op basis van aannames maar benader hen actief om informatie te verzamelen. Let ook op belanghebbenden die zich nog niet bewust zijn van de invloed van het project op hun belang. Denk daarnaast aan interne belanghebbenden, zoals collega’s. Je kunt ervoor kiezen om interne en externe belanghebbenden samen te inventariseren of om een aparte interne stakeholderanalyse te maken.
Wanneer je belanghebbenden (onder)zoekt via media en internet kun je gebruikmaken van een overzicht van het gebied, bijvoorbeeld met een kaart. Ook kun je media- en krantenartikelen analyseren op regelmatig voorkomende personen of organisaties rond het onderwerp of in de buurt. Daarnaast kun je partijen vinden via zogenoemde ‘verzamel’ websites en forums die gerelateerd zijn aan het onderwerp of de buurt. Bovendien kun je organisaties benaderen die initiatiefnemers en overheid verbinden.
Bekijk of je de geïdentificeerde belanghebbenden en hun belangen kunt clusteren. Controleer of alle relevante belanghebbenden in beeld zijn. De indeling is afhankelijk van je project; voorbeelden zijn ongeorganiseerde belanghebbenden, georganiseerde belanghebbenden, het algemeen publiek, overheden en experts of kennisinstellingen. Kies een indeling die past bij de context van je project en werk deze bij wanneer je een nieuwe stakeholderanalyse maakt.
Na de basisstappen voor een stakeholderanalyse kun je verder werken aan een belanghebbenden-strategie en de participatie-ambitie. Dit doe je onder meer door de grootte van het belang voor de belanghebbende te bepalen, de invloed van belanghebbenden te wegen, de belanghebbenden-strategie te maken en de stakeholderanalyse te herhalen.
Wanneer de basisstappen zijn verricht, heb je een eerste inzicht in de relevante belanghebbenden. Daarmee kun je verder nadenken over de belanghebbenden-strategie en de ambitie voor de participatie. In de belanghebbenden-strategie bepaal je wie je wanneer, waarbij en op welke wijze betrekt. Voor de vormgeving van je belanghebbenden-strategie zijn er een aantal mogelijke verdiepende stappen die je kunt nemen.
De eerste verdiepende stap is het bepalen van de grootte van het belang voor de belanghebbende en de impact van het project op dit belang. Dan kun je per belanghebbende in kaart brengen hoe groot hun belang is bij een project en of zij in positieve of negatieve zin in hun belang worden geraakt door het project. Verdiep je ook in de onderlinge relaties tussen belanghebbenden, aangezien dit helpt om zorgvuldig en respectvol om te gaan met belanghebbenden.
De tweede verdiepende stap is het wegen van de invloed van belanghebbenden. Aangezien je waarschijnlijk niet met alle belanghebbenden even intensief kunt samenwerken, is het belangrijk om te bepalen op welke manier je belanghebbenden weegt en prioriteert. Zo krijg je inzicht in welke mate je iedere belanghebbende het beste kunt betrekken. Wegingsfactoren hierbij zijn de grootte van het belang voor de belanghebbende, de mate van invloed van de belanghebbende en de mate waarin je de steun van de belanghebbende nodig hebt. Prioriteren wil niet zeggen dat je bepaalde belanghebbenden tegemoet moet komen of dat andere belanghebbenden uit beeld verdwijnen. Prioriteren helpt bij het verdelen van je aandacht en het op een goede manier ontwerpen van het proces.
De derde verdiepende stap is het maken en uitvoeren van een belanghebbenden-strategie en het herhalen van de stakeholderanalyse. Een belanghebbenden-strategie maakt duidelijk op welke onderwerpen je welke belanghebbenden met welke urgentie moet betrekken. Daarvoor moet je scherp hebben wat je met participatie wilt bereiken, hoeveel ruimte er is voor inbreng, wat je gaat vragen en wat de relatie met de planning van het project is (de participatie-ambitie). De uitkomsten hiervan combineer je met de stakeholderanalyse om zo te komen tot een participatieproces en -aanpak per belanghebbende. Dat verwerk je vervolgens in het participatieplan. Het is belangrijk om met belanghebbenden in gesprek te gaan over het voorgestelde participatieproces, hun belang en invloed. Zo versterk je de betrokkenheid en verantwoordelijkheid van de belanghebbende bij het project en kan de stakeholderanalyse gecontroleerd en eventueel aangepast worden.
Je kunt mogelijke belanghebbenden vinden via ‘verzamel’ website zoals MKB voor brancheorganisaties, de Wikipedia pagina over onderzoeksinstituten in Nederland voor relevante onderzoeksinstituten en de website van Topsectoren voor relevante topsectoren.
Tijdens het identificeren van de relevante belanghebbenden en hun belang is het handig om zo te werken dat je later gemakkelijk belanghebbenden kunt clusteren, bijvoorbeeld door een online whiteboard of offline plakbriefjes op een flap.
Bij het categoriseren van belanghebbenden kan het nuttig zijn om de categorieën verschillende kleuren of symbolen te geven die je vervolgens bij je belanghebbenden noteert. Ook kun je de belanghebbenden op verschillende kleuren briefjes schrijven.
Het is belangrijk om de belanghebbenden niet los te koppelen van de thema’s die voor hen relevant zijn, zodat je hun belang niet uit het oog raakt.
De handreiking 'Stakeholdersanalyse' van het Kennisknooppunt Participatie geeft een totaaloverzicht van informatie over de stakeholderanalyse, inclusief opzet voor een belanghebbendenworkshop en voorbeeldcasus.
Bekijk ook de pagina Issue-analyse.
Zie het artikel ‘Stakeholderanalyse als fundament voor participatie Omgevingswet’ van PONT Omgeving.
Lees de handreiking ‘Stakeholderparticipatie’ van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu.
De informatie op deze pagina is gebaseerd op de onderstaande bronnen:
Kennisknooppunt Participatie. (2020). Handreiking Stakeholdersanalyse.
PONT Omgeving. (2016). Stakeholderanalyse als fundament voor participatie Omgevingswet. Geraadpleegd op 27 oktober 2025.
Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu. (2018). Handreiking Stakeholderparticipatie
Stamsnijder, P. (2016). Stakeholdermanagement, start met wie. Boom uitgevers. (boek)
Meld niet werkende link
Vragen? Neem contact met ons op
Je zoekopdracht leverde helaas geen resultaat op. Controleer de spelling of probeer het opnieuw met een andere term.
Deze website maakt gebruik van cookies. Lees meer over cookies in onze cookieverklaring.
Deze cookies verzamelen nooit persoonsgegevens en zijn noodzakelijk voor het functioneren van de website.
Deze cookies verzamelen gegevens zodat we inzicht krijgen in het gebruik en deze website verder kunnen verbeteren.
Deze cookies zijn van aanbieders van externe content op deze website. Denk aan film, marketing- en/of tracking cookies.